Күндер бойынша реттелген элементтер: Дүйсенбі, 02 Қыркүйек 2019

Еліміз 28 жыл ішінде Елбасының егемендіктің елең-алаңындағы «алдымен - экономика, сонан соң саясат» атты өміршең тарихи қағидаты мен сындарлы саясаты еліміздің экономикалық кемелденуіне даңғыл жол салып, Қазақстанның терезесі тең, керегесі кең мемлекетке айналуына жол ашты. Соның арқасында тәуелсіздіктің тамыры тереңдеп, халықтың әлеуметтік әлеуеті артты, ынтымағымыз бекіп, ырысымыз еселенді, тарихымыз түгенделіп, тіліміз, дініміз, мәдениетіміз бен ата дәстүріміз қайта жаңғырды. Экономиканың жаппай күйреуі халықтың басым көпшілігін күйзеліске ұшыратты. Көптеген сарапшылар этносаралық шиеленістер мен қақтығыстар болады деп болжам жасады. Бірақ, біз өзіміздің егемен елімізде бейбітшілік пен келісім жағдайында өмір сүруге лайықты екенімізді бүкіл әлемге дәлелдедік.

Соның бір айғағы 50 дамыған елдер тізіміне еніп, Қазақстанның әлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруге жақындап келеміз. Осы орайда, Қазақстан экономикасы жаһандық сипаттағы қиындықтарға қарамастан алға ілгерілеп келеді.

Ішкі жалпы өнімнің өсімі орташа әлемдік көрсеткіштен жоғары болғаны қуантарлық жағдай. Егер қажетті құрылымдық өзгерістерді бірге жұмыла жүзеге асырсақ, 2025 жылға қарай ішкі жалпы өнімнің жыл сайынғы тұрақты өсімін 5 пайызға және одан да жоғары деңгейге жеткізуге болады. Сондай-ақ «Ауыл – Ел бесігі» жобасы негізінде тиімді шағын және орта бизнес арқылы – қала мен ауылды дамытудың берік негізі болатынына кәміл сенемін.

 

Жұлдыз Абдыкадырова

Еңбекшіқазақ аудандық мәслихаттың экономика, бюджет  және қаржы мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия мүшесі

Published in Ресми

Осынау жылдардың ішінде шағын және орта бизнесті дамыту барысында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының «Қазақстан-2050» стратегиясында да, Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың бүгінгі Жолдауынан да тыс қалмады.

Кәсіпкерлікті, шағын және орта бизнесті дамыту әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елдердің қатарына енуге бет алған Қазақстан өзекті мәселелердің бірі болып табылады.

         Жоғарыда аталған мақсаттарды іске асыру барысында Президент Жолдауында мемлекет алдағы уақытта да бизнеске қолдау көрсетіле беретінін, бұл мақсатқа Ұлттық қордан 100 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлгені, Үкіметке шағын және орта бизнес компанияларын үш жылдық мерзімге табыс салығын төлеуден босатудың заңнамалық базасын әзірлеуді тапсырғаны қуантарлық жағдай.

         Осы орайда «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер платасының Еңбекшіқазақ аудандық филиалы Жолдауда айтылған міндеттерді жүзеге асыруға шақырады.

 

Бақытгүл Дүйсебекова

«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер платасының Еңбекшіқазақ аудандық филиалының директоры

Published in Ресми

Дәл осылай айтқан екен кезінде Бұқар жырау. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың санаулы сағаттарда жариялаған «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Жолдауын тыңдап осы ұлағатты ой санамда сайрай жөнелді. Рас, бабалар жолы – бірлікте, тынымсыз еңбек – тірлікте. Себебі, көпшілікте теңдессіз күш пен билік бар. Осыны ұғынған Қасым-Жомарт Кемелұлы «Ел бірлігі – оның әралуандығында!» деп айрықша атады. Сөйтіп, қарашаның көңілінде тұрған күпті мәселелерді су бетіне шығарды. Атап айтсам, қала мен ауыл мектептері арасындағы алшақтық, заңның солқылдақ тұстары, ауылдардың тұралаған жағдайы, жөнді-жөнсіз жұмсалып жатқан мемлекет қаржылары, әлеуметтің әлеуеттік жағдайының әлі де ақсауы... Бәрі де қазіргі қоғамның күйіп тұрған түйткілдері.

Рас, білім бәсекесі заманында бұл саланың үздіксіз дамуы – мемлекеттік бағдарламаның бастысы. Осы орайда қала мен ауыл мектептерінің алшақтығын «білікті педагог кадрлардың тапшылығынан» көрді Президент. Осы мақсатқа «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы шеңберінде келесі жылдан бастап қаржыландыру көзін 20 млрд теңгеге жеткізуде тапсырды. Сол секілді мұғалімдердің еңбекақысын келесі жылдан 25 пайызға өсіруді міндеттеді. Бұл білікті жас мамандарды ауылдарға тартудың айқын көрінісі деп білеміз. Екінші, заңның солқылдақ тұстары шегенделді. Бұл ретте Президент: «Біз тез арада сексуалды зорлық-зомбылық, педофилия, наркобизнес, адам саудасы, отбасылық зорлық-зомбылық, әсіресе, балаларға қарсы күш қолдануды аса ауыр қылмыс дәрежесінде қарауымыз тиіс» деді. Әрі жуырда ғана броконьерлер қолынан қаза тапқан жануарларды қорғау инспекторларының қайғылы оқиғасы талай мәселенің тігісін шығарғанын ашып айтып, екі ай ішінде бұл тұрғыда заңды күшейтуді міндеттеді. Сол секілді сатып алу-сату заңын күшейтуді де тапсырды Қ.Тоқаев.

Ауыл жағдайын жақсарту мақсатында Елбасы айтқан  «Ауыл – Ел Бесігі» жобасын жүзеге асыруды да күн тәртібіне көтерді. Бұл мақсатқа алдағы үш жылға 90 млрд теңге бағытталатын болады. Қомақты қаржыға ауылдардың инфрақұрылымдық жағдайы жақсарады.

Биылғы Жолдаудың ерекшілігі – мәдениет қызметкерлерін қолдау. Бұл ретте Президент: «Біз мәдениет саласында жұмыс істейтін азаматтарға жеткілікті түрде көңіл бөлмей отырмыз. Олардың еңбекақысы соңғы жылдары мүлде өзгерген жоқ. Мұндай ахуал осы кәсіптің беделін түсіріп, лайықты кадрлардың тапшылығы айқын сезілуде» деп ашып айтты әрі келесі жылдан аталмыш сала мамандарының жалақысын өсіруді тапсырды.

Мемлекеттік тіл мәселесі алты алаштың қабырғасын қақыратып отырғаны баршаға аян. Бұл ретте Президент те үнсіз қалмады, Елбасы жолын жалғады, «Қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі рөлі күшейіп, ұлтаралық қатынас тіліне айналатын кезеңі келді» деп халыққа Жолдау жолдады. Сол секілді үкіметтік емес ұйымдардың беделін арттыру мақсатында Азаматтық қоғамды дамытудың 2025 жылға дейінгі тұжырымдамасын әзірлеуді міндет етті. Мұның бәрі халық пен билік арасын байланыстырудың қам-қарекеті.

Өз заманында Дулат Бабатайұлы айтқан екен:

«...Би мен бектің сәні жоқ,

Елін қорғай алмаса,

Тура жолса салмаса,

Ыстығына күймесе,

Суығына тоңбаса» – деп. Халық арасына еніп, түйткілдерін көріп, орындалуын талап ететіндей тапсырмасын беріп үлгерген Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бұл Жолдауы қараша халық көңілінен шықты деп айтуға болады. Бастысы, әңгімемнің әліппесінде айтқандай, татулық пен тұрақтылық – біздің күш-қуатымыз. Бұл ретте Президент: «Береке мен бірлік, ақыл мен парасат халқымызды үнемі алға бастап келеді» деді. Иә, ендеше, осы айқын бағытымыздан таймайық, Алаш Елі! Бастысы, Әлихан Бөкейхан айтқандай«Би түзу, билік әділ болсын».

Қайнар ЖҰМАҒОЖА,

«Еңбекшіқазақ» газеті редакторының орынбасары,

«Мәңгілік Ел тұғыры» қоғамдық қорының төрағасы,

Еңбекшіқазақ аудандық мәслихат депутаты.

Published in Ресми

 

Біз еліміздің жаңа тарихындағы маңызды белеске жақындап келеміз.

Отыз жылға жуық уақыт бұрын халқымыз өзінің Тәуелсіздігін жариялап, бабаларымыздың ғасырлар бойы аңсаған арманын орындады.

Осы уақыт ішінде Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың басшылығымен еліміз әлемдегі беделдІ әрі орнықты мемлекетке айналды.

Баянды бірлігіміздің арқасында тәуелсіздігімізді нығайтып, халқымыздың жағдайын жақсартуға жол аштық.

Бұл жасампаздық пен ілгерілеу, бейбітшілік пен келісім кезеңі болды.

Еліміздің даму жолын бүкіл әлем мойындап, қазақстандық, яғни  Назарбаев моделі деп атады.

Қазір бізге Тәуелсіздіктің жетістіктерін еселеп, елімізді дамудың жаңа сапалы кезеңіне шығару мүмкіндігі беріліп отыр.

Біз бұған Елбасы саясатының сабақтастығын сақтап, жүйелі реформалар жүргізу арқылы қол жеткізе аламыз.

Өздеріңізге белгілі, осының бәрі менің сайлау алдындағы бағдарламамның негізі болды.

Қазір мемлекеттік органдар оны жүзеге асыру үшін тиісті жұмыстар жүргізуде.

Мен халыққа берген уәделерімді міндетті түрде орындаймын.

В нашей работе следует исходить из необходимости полной реализации Пяти институциональных реформ и Плана Нации, разработанных Елбасы. Следует возобновить работу созданной им Национальной комиссии по модернизации.

Далее хотел бы высказать свои соображения по реализации наших общих задач, в частности, моей предвыборной платформы.

 

І. СОВРЕМЕННОЕ ЭФФЕКТИВНОЕ ГОСУДАРСТВО.

Обещанная мной политическая трансформация будет постепенно и неуклонно осуществляться с учетом интересов нашего государства и народа.

Мировой опыт свидетельствует о том, что взрывная, бессистемная политическая либерализация приводит к дестабилизации внутриполитической ситуации и даже к потере государственности.

Поэтому мы будем осуществлять политические реформы без «забегания вперед», но последовательно, настойчиво и продуманно. Наш фундаментальный принцип: успешные экономические реформы уженевозможны без модернизации общественно-политической жизни страны.

«Сильный Президент – влиятельный Парламент – подотчетное Правительство». Это еще не свершившийся факт, а цель, к которой мы должны двигаться ускоренными темпами.

Эта формула политической системы является основой стабильности государства.

Наша общая задача – воплотить в жизнь концепцию «Слышащего государства», которое оперативно и эффективно реагирует на все конструктивные запросы граждан. Только путем постоянного диалогавласти и общества можно построить гармоничное государство, встроенное в контекст современной геополитики.

Поэтому необходимо поддерживать и укреплять гражданское общество, вовлекать его в обсуждение наиболее актуальных общегосударственных задач с целью их решения.

Именно для этого создан представительный по своему составу Национальный Совет общественного доверия, который будет работать по ротационному принципу. 

В ближайшее время всем нам предстоит осуществить следующие меры.

Первое. Продолжить процесс партийного строительства.

Партия «Nur Otan», благодаря нашему Лидеру и ее Председателю Нурсултану Абишевичу Назарбаеву, последовательно выполняет нелегкую и ответственную миссию ведущей политической силы страны.

Мы должны сотрудничать и с другими политическими партиями и движениями, проводящими конструктивную политику на благо общества.

Основные проблемы, волнующие наше общество, должны обсуждаться и находить своё решение именнов Парламенте и в рамках гражданского диалога, но не на улицах.

Депутаты могут и должны пользоваться своими законными правами, в том числе направляя запросы в Правительство по злободневным проблемам и требуя от него принятия конкретных мер.

В то же время отношения между законодательной и исполнительной властями должны быть взаимоуважительными, деловыми, без искусственной конфронтации.

Как Глава государства, вижу свою задачу в том, чтобы содействовать развитию многопартийности,политической конкуренции и плюрализма мнений в стране.

Это важно для стабильности политической системы в долгосрочной перспективе.

Предстоящие выборы в Мажилис Парламента и маслихаты должны способствовать дальнейшему развитию многопартийной системы в стране.

Второе. Эффективная обратная связь с населением.

Общественный диалог, открытость, оперативное реагирование на нужды людей являются главными приоритетами в деятельности государственных органов.

В Администрации Президента создан отдел, который будет следить за качеством рассмотрения госорганами обращений граждан, принимать по ним оперативные меры.

Зачастую люди вынуждены обращаться к Президенту вследствие «глухоты» и закрытости чиновников в центре и на местах. 

Неоднократные жалобы на несправедливость решений в какой-то сфере означают системные проблемыв конкретном госоргане или регионе. Теперь к этому следует относиться именно так, и принимать соответствующие решения. 

С целью повышения эффективности работы госслужащих нужно привлечь в их ряды подготовленные молодые кадры.

В то же время, начиная с 2020 года мы приступим к постепенному сокращению численностигосударственных служащих, а высвободившиеся средства направим на материальное стимулирование наиболее полезных работников.

К 2024 году количество госслужащих и работников нацкомпаний следует сократить на 25 процентов.

Третье. Совершенствование законодательства о митингах. 

Согласно Конституции наши граждане обладают правом свободного волеизъявления.

Если мирные акции не преследуют цель нарушения закона и покоя граждан, то нужно идти навстречу и в установленном законом порядке давать разрешения на их проведение, выделять для этого специальные места. Причем, не на окраинах городов.

Но любые призывы к неконституционным действиям, хулиганские акции будут пресекаться в рамках закона. 

Төртінші. Қоғамдық келісімді нығайту.

Әлеуметтік және этникалық топтар арасындағы келісім – бүкіл қоғамның бірлескен еңбегінің нәтижесі.

Осыған орай, саяси үрдістерді саралап, бірлігімізді нығайта түсу үшін нақты шаралар қабылдау керек.

Қазақ халқының мемлекет құраушы ұлт ретіндегі рөлін бекемдеп, этносаралық татулық пен дінаралық түсіністікті қалыптастыра беруіміз қажет.

Біздің ұстанымымыз: Ел бірлігі – оның әралуандығында!

Единство нации в ее многообразии!

Еліміздегі этникалық топтардың тілі мен мәдениетін дамытуға жағдай жасай береміз.

Қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі рөлі күшейіп, ұлтаралық қатынас тіліне айналатын кезеңі келеді деп есептеймін.

Бірақ мұндай дәрежеге жету үшін бәріміз даңғаза жасамай, жұмыла жұмыс жүргізуіміз керек.

Сондай-ақ, тіл үлкен саясаттың құралы екенін де ұмытпаған жөн.

Белсенді азаматтық қоғам құру үшін үкіметтік емес ұйымдардың беделін арттыру қажет деп санаймын.

Сондықтан, жақын арада Азаматтық қоғамды дамытудың 2025 жылға дейінгі тұжырымдамасынәзірлеп, қабылдауымыз керек.

Келер жылы аталып өтетін  маңызды мерейтойлар мен елеулі оқиғаларға дайындық жұмыстары басталды.

Ендігі жылы бәріміз әл-Фарабидің 1150 жылдық, Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойларын атап өтеміз.

Мерейтой барысында ысырапшылдыққа жол бермей, ғұлама тұлғаларымыздың еңбектерін халық арасында дәріптеуіміз керек.

Сондай-ақ, ең маңызды мерекеге – Тәуелсіздіктің отыз жылдығына байланысты тиісті іс-шараларды іске асыруымыз қажет.

Ел өміріндегі осындай елеулі оқиғалар жас ұрпақты нағыз отаншылдыққа тәрбиелеуге жол ашады деп сенемін.

 

  1. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ПРАВ И БЕЗОПАСНОСТЬ ГРАЖДАН.

Ключевым фактором усиления защиты прав граждан и их безопасности являются глубокие реформы судебной и правоохранительной систем.

Необходимо осуществить ряд серьезных мер по улучшению качества судебных решений.

Право судьи на вынесение решения, исходя из закона и внутренних убеждений, остается незыблемым. Однако следует провести тщательный анализ судебных решений, обеспечить единообразие судебной практики.

В публично-правовых спорах при обжаловании решений и действий органов власти граждане зачастую находятся в неравных условиях. Их возможности несоизмеримы с ресурсами госаппарата.

Поэтому необходимо внедрение административной юстиции, как особого механизма разрешения споров, нивелирующего эту разницу.

Впредь при разрешении споров суд будет вправе инициировать сбор дополнительных доказательств, ответственность за сбор которых, ляжет на государственный орган, а не на гражданина или бизнес.

Все противоречия и неясности законодательства должны трактоваться в пользу граждан.

Хотел бы также остановиться на следующем важном вопросе.

Мы отошли от чрезмерных репрессивных мер и жесткой карательной практики правосудия. Вместе с тем в стране все еще имеют место многочисленные тяжкие преступления.

Мы увлеклись гуманизацией законодательства, при этом упустив из виду основополагающие права граждан.

Нужно в срочном порядке ужесточить наказание за сексуальное насилие, педофилию, распространение наркотиков, торговлю людьми, бытовое насилие против женщин и другие тяжкие преступления против личности, особенно против детей. Это мое поручение Парламенту и Правительству.

Недавние трагические события вскрыли и проблему браконьерства, как опаснейшей формы организованной преступности.

Браконьеры экипированы, вооружены, чувствуют свою безнаказанность. Только в этом году от их рук погибли два инспектора по охране животного мира.  

Недавно была пресечена преступная деятельность банды браконьеров на озере Маркаколь в Восточно-Казахстанской области.

Это только единичные случаи, но браконьерство пустило глубокие корни, в том числе при попустительстве правоохранительных органов. Браконьеры безжалостно уничтожают природу – наше национальное богатство.   

Поручаю Правительству в течение двух месяцев принять безотлагательные меры по ужесточению соответствующего законодательства.

С повестки дня не сходит вопрос системной борьбы с коррупцией.

Необходимо восстановить антикоррупционную экспертизу проектов нормативных правовых актов центральных и местных органов с участием экспертов и общественности.

Следует законодательно и нормативно регламентировать ответственность первого руководителя ведомства, в котором произошло коррупционное преступление.

Надо также предусмотреть строгую ответственность сотрудников самих антикоррупционных органовза незаконные методы работы и провокационные действия. Им не должно быть места в следственной практике.

Принцип презумпции невиновности должен соблюдаться в полном объеме.  

Одной из самых актуальных задач остается полноценная реформа правоохранительной системы.

Образ полиции, как силового инструмента государства,  будет постепенно уходить в прошлое, она станет органом по оказанию услуг гражданам для обеспечения их безопасности. 

На первом этапе необходимо до конца 2020 года реорганизовать работу Комитета административной полиции. Это нужно сделать качественно и без кампанейщины.

Эффективность работы полицейских зависит от престижа самой полицейской службы.

На реформу МВД будет направлено 173 млрд. тенге в течение трех следующих лет.

Эти средства пойдут на повышение заработной платы, аренду жилья, создание современных фронт-офисов полиции по принципу ЦОНов.

Особое внимание будет обращено на вопросы защиты граждан от природных явлений и техногенных аварий, которые, к сожалению, стали частым явлением не только в нашей стране, но и во всем мире.

В этой сфере должны работать профессиональные кадры.

Поручаю Правительству повысить оклады сотрудников гражданской защиты в рамках средств, выделяемых на реформу МВД, и направить на эти цели порядка 40 млрд. тенге.

Перед нами стоит задача формирования боеспособной армии на основе новой концепции.

События в Арыси показали, что в Вооруженных Силах накопились серьёзные проблемы.

Нужно, наконец, упорядочить все военные расходы, укрепить финансовую и общую дисциплину в армии. В то же время следует повышать престиж военной службы, материальное оснащение вооруженных сил.

Укомплектованная профессионально подготовленными, преданными Родине офицерскими кадрами и военнослужащими, наша армия должна быть готова к отражению угроз безопасности страны в новых геополитических реалиях.

 

III. ҚАРҚЫНДЫ ДАМЫҒАН ЖӘНЕ ИНКЛЮЗИВТІ ЭКОНОМИКА.

Қазақстан экономикасы жаһандық сипаттағы қиындықтарға қарамастан алға ілгерілеп келеді.

Жыл басынан бері оның өсімі орташа әлемдік көрсеткіштен жоғары болды.

Егер қажетті құрылымдық өзгерістерді жүзеге асырсақ, 2025 жылға қарай ішкі жалпы өнімнің жыл сайынғы тұрақты өсімін 5 пайызға және одан да жоғары деңгейге жеткізуге болады.

Экономиканың дамуына тың серпін беру үшін Үкімет пен Президент Әкімшілігі отандық және шетелдік сарапшылардың барлық жұмыстарын мұқият саралауы қажет.   

Елбасы ұсынған 2050 жылға дейінгі ұзақ мерзімді даму стратегиясына және Ұлт Жоспарына сәйкес бірқатар құрылымдық міндеттерді іске асыруымыз керек.

Бірінші. Шикізатқа байланған менталитеттен бас тартып, экономиканы әртараптандыру.

«Білім экономикасы», еңбек өнімділігін арттыру, инновацияны дамыту, жасанды интеллекті жаһандық дамудың негізгі факторларына айналды.

Индустрияландырудың үшінші бесжылдығын жүргізу барысында бұрын жіберілген қателіктер мен олқылықтарды ескеруіміз керек.

Бұл мәселелер бойынша менің барлық тапсырмаларымды, ескертпелерімді Үкімет толық орындауғаміндетті.

Еңбек өнімділігінің нақты өсімін кем дегенде 1,7 есеге арттыруымыз керек.

Елімізді өңірдегі көшбасшы ретінде танытып, Орталық Азиядағы беделімізді арттыру – стратегиялық міндет.

Бұл – Елбасы айқындаған саяси бағыт-бағдарымыз.

Второе. Повышение отдачи от квазигосударственного сектора.

Наши государственные компании превратились в громоздкие конгломераты, международная конкурентоспособность которых вызывает сомнения.

В целях сокращения неоправданного присутствия государства в экономике мною было принято решение о введении моратория на создание квазигоскомпаний.

Нам нужно понять, каков реальный вклад Фонда национального благосостояния в рост благосостояния народа за прошедшие 14 лет с момента создания Фонда.  

Правительство вместе со Счетным комитетом в трёхмесячный срок должны провести анализ эффективности государственных холдингов и нацкомпаний.

Квазигосударственные компании зачастую конкурируют между собой на одном поле. В сфере жилищной политики, например, одновременно работают 7 государственных операторов, и это только на центральном уровне!

Количество государственных компаний можно и нужно сократить.

При этом следует аккуратно подходить к деятельности госкомпаний, работающих в стратегическихсекторах.

Контроль государства над ними должен сохраниться. В противном случае, вместо государственных монополистов мы получим частных монополистов со всеми вытекающими отсюда последствиями.

Правительству необходимо системно и предметно заниматься вопросами ценообразования и тарифов.Это касается и товаров и услуг естественных монополистов. Не секрет, что цены в нашей стране высокие – от продуктов питания и одежды до стоимости различных услуг.

Например, вызывает вопросы, почему авиабилеты основного авиаперевозчика по наиболее востребованным маршрутам гораздо дороже, порой до 30%, чем в Европе?! Чем обоснована сравнительно высокая стоимость услуг наших аэропортов?

Почему стоимость авиатоплива для иностранных перевозчиков в казахстанских аэропортах выше, чем для отечественных?

В результате авиационная отрасль Казахстана теряет свою международную конкурентоспособность, снижается транзитный потенциал страны.

При попустительстве профильного министерства, ведомств создан искусственный дефицит билетов в железнодорожных пассажирских перевозках.

Необходимо срочно навести порядок в этих сферах.

Наша цель – обеспечить полноценное развитие рыночных институтов и механизмов при стабилизирующей роли государства.

При этом нельзя забывать и об «экономике простых вещей». Это приоритетное направление нашей работы.

Үшінші. Тиімді шағын және орта бизнес – қала мен ауылды дамытудың берік негізі.

Шағын, әсіресе, микробизнес еліміздің әлеуметтік-экономикалық және саяси өмірінде маңызды рөл атқарады.

Атап айтқанда, ең алдымен ауыл тұрғындарына тұрақты жұмыс береді, жұмыссыздықты азайтады. Сонымен қатар, салық базасын құрап, жергілікті бюджетті нығайтады.

Сондай-ақ, жаппай кәсіпкерлікті дамыту санаға сіңген патерналистік пиғыл мен масылдықтан арылуға мүмкіндік береді.

Сондықтан мемлекет алдағы уақытта да бизнеске қолдау көрсете береді.

Бұл мақсатқа Ұлттық қордан 100 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлінді.

Бірақ сарапшылардың пікірінше, қаржылай қолдаудың игілігін жергілікті билікпен байланысы баршаруашылықтар ғана көріп отыр. 

Шын мәнісінде, жаңа жобалар бойынша компаниялар құрылып, жұмыс орындары ашылуы керек еді.

Бұл «қарапайым заттардың экономикасына» тікелей байланысты.

Бірақ, жергілікті әкімдер ұйымдастыру жұмыстарын талапқа сай орындамаған.

Соның салдарынан салық және зейнетақы төлемдерін арттырып, жергілікті бюджетті нығайтуға жағдай жасалып отырған жоқ.

Осыған орай, Есеп комитетіне және Қаржы министрлігіне қаражаттың жұмсалуын қатаң бақылауға алуды тапсырамын.

Елімізде кәсіпкерлікті дамытудың үлгі боларлық мысалдары жеткілікті. Біз шағын кәсіпкерлікті бүкіл қоғам болып қолдауымыз керек.

Поручаю Правительству разработать законодательную основу освобождения компаний микро- и малого бизнеса от уплаты налога на доход сроком на три года.

Соответствующие поправки в законодательство должны вступить в силу с 2020 года.

С января 2020 года вступит в силу мое решение о трехлетнем запрете на проверки субъектов микро- и малого бизнеса.

Мы верим в добропорядочность и законопослушность нашего бизнеса, который должен нести ответственность перед потребителями и гражданами. В период действия моратория необходимо активизировать инструменты саморегулированияобщественного контроля.

В случаях нарушения субъектами бизнеса предписанных норм и правил, особенно, в санитарно-эпидемиологической сфере, такие компании будут закрываться, их владельцы – привлекаться к ответственности.

Таким образом, мы снижаем нагрузку на бизнес.

В то же время он по-прежнему наталкивается на многочисленные проблемы, связанные с действиями правоохранительных и контролирующих органов.

Участились случаи рейдерства в отношении МСБ.

Моя позиция по этому вопросу известна: любые попытки воспрепятствовать развитию бизнеса, особенно малого и среднего, должны рассматриваться как преступления против государства.

В этой связи нужны дополнительные меры законодательного характера. Парламент и Правительство должны предложить решение данной проблемы.

В то же время необходимо усилить противодействие теневой экономике, ужесточить борьбу с выводом капиталов, уходом от уплаты налогов.

Далее. Систему государственной финансовой поддержки МСБ нужно «перезагрузить», отдавая приоритетновым проектам.

Поручаю Правительству в рамках новой «Дорожной карты бизнеса» выделить на эти цели дополнительно250 млрд. тенге в следующие три года.

Нужно активно внедрять новые формы поддержки бизнеса с упором на социальные аспекты – создание семейных бизнесов, в первую очередь для многодетных и малообеспеченных семей.

Следует обратить особое внимание и на развитие туризма, в особенности эко- и этнотуризма, как на важную сферу экономики.

750-летие Золотой Орды нужно отметить с точки зрения привлечения внимания туристов к нашей истории, культуре, природе.

Для развития туризма важно обеспечить строительство необходимой инфраструктуры, в первую очередь дорог, а также готовить квалифицированных специалистов.

Четвертое. Поддержка национального бизнеса на международных рынках.

Предстоит решительно повысить эффективность господдержки компаний, работающих на экспорт.

Я говорю, прежде всего, о среднем бизнесе.

Между тем, у нас отсутствуют действенные меры государственной поддержки именно этого сегментапредпринимателей. Прежде всего, в области сбыта продукции. Нужно поддержать наш МСБ.

Поручаю Правительству в рамках Госпрограммы индустриально-инновационного развития разработать комплекс мер по поддержке высокопроизводительного среднего бизнеса, включая налоговое, финансовое, административное стимулирование.

Необходимо серьезно активизировать работу по привлечению прямых иностранных инвестиций, без которых резервы дальнейшего роста экономики будут ограничены. Это одна из приоритетных задач исполнительной власти.

В рамках Стратегического плана развития Казахстана до 2025 года для каждой отрасли и региона установлены соответствующие целевые показатели.

Их достижение – прямая ответственность руководителей госорганов, особенно, акимов регионов.

Казахстан взял курс на развитие цифровой экономики.

Здесь предстоит большая работа. Наша задача – усилить лидерство в регионе по уровню развития инфокоммуникационной инфраструктуры.

Правительству предстоит адаптировать законодательство под новые технологические явления: 5G, «Умные города», большие данные, блокчейн, цифровые активы, новые цифровые финансовые инструменты.

Казахстан должен стать брендом в качестве открытой юрисдикции для технологического партнерства, строительства и размещения дата-центров, развития транзита данных, участия в глобальном рынке цифровых услуг.

Правительству следует продолжать оказывать содействие деятельности Международного финансового центра, который, по-сути, приобрел Конституционный статус. Международный финансовый центр «Астана» мог бы стать платформой для развития новейших цифровых технологий совместно сНазарбаев Университетом.

Пятое. Развитый агропромышленный комплекс.

Сельское хозяйство – наш основной ресурс, но он используется далеко не в полной мере.

Мы имеем значительный потенциал для производства органической и экологически чистойпродукции, востребованной не только в стране, но и за рубежом.

Мы должны поэтапно увеличить количество орошаемых земель до 3 млн. гектар к 2030 году.

Это позволит обеспечить рост объема сельхозпродукции в 4,5 раза.

Министерствам торговли и интеграции, сельского хозяйства следует решительно поддержать фермеровсо сбытом их продукции на внешних рынках.

Соответствующее поручение Правительство уже имеет. Это приоритетная задача.

Далее. Нужно отходить от сырьевой направленности экспорта сельхозпродукции, которая достигла 70%, в то время как перерабатывающие предприятия загружены всего на 40%.

Актуальной задачей является привлечение в сельское хозяйство иностранных инвесторов. Переговоры уже ведутся, Правительству нужно достичь конкретных результатов.

Жұртшылықты толғандырып жүрген жер мәселесіне арнайы тоқталғым келеді.

Мемлекет басшысы ретінде тағы да мәлімдеймін: жеріміз шетелдіктерге сатылмайды. Оған жол берілмейді.

Бұл мәселе бойынша қауесет таратуды доғару керек. Бірақ жерді тиімді пайдалануды қамтамасыз ету – біздің міндетіміз.

Вопрос неэффективного использования земельных ресурсов становится все более актуальным.

Положение усугубляется низким уровнем прямых налогов на землю.

Многие из тех, кто получил бесплатно от государства право аренды на землю, держат землю впрок, не работая на ней. В стране сложился целый слой так называемых «латифундистов». Они ведут себя как «собака на сене».

Пора приступить к изъятию неиспользуемых сельхозземель.

Земля – наше общее богатство и должна принадлежать тем, кто на ней работает.

Правительству и Парламенту следует предложить соответствующие механизмы.

Это тем более важно, что без решения этого вопроса уже невозможно качественное развитие отечественного АПК.

Сегодня увеличение производства мяса упирается не столько в проблему маточного поголовья, сколько в проблему нехватки у фермеров земли для выращивания кормовых культур. Обеспеченность кормами составляет менее 60%.

Повышение продуктивности сельского хозяйства невозможно без организации надлежащих условий для качественной жизни на селе.

Мы продолжим реализацию специального проекта Елбасы «Ауыл – Ел Бесігі».

Нам предстоит решить крайне непростую проблему содержания небольших населенных пунктов. Разработаны региональные стандарты, которые теперь следует внедрить в более чем трех тысячахопорных и спутниковых сельских населенных пунктах.

Поручаю Правительству направить на реализацию «Ауыл – Ел Бесігі» 90 млрд. тенге в следующие три года дополнительно к 30 млрд. тенге, выделенным в этом году.

Эти средства пойдут как на решение инфраструктурных вопросов – транспорт, водоснабжение, газификация, так и на ремонт и строительство школ, больниц, спортивных площадок.

Расходование данных средств должно быть на строгом контроле всех госорганов.

Шестое. Справедливое налогообложение и разумное финансовое регулирование.

Несмотря на рост ВВП и доходов населения, имущественное расслоение внутри казахстанского общества сохраняется и даже усиливается.

Это тревожный фактор, требующий к себе особого внимания.

Считаю, что необходимо модернизировать налоговую систему с фокусом на более справедливое распределение национального дохода.

Правительство должно обратить внимание и на растущий объем социальных отчислений.

С одной стороны, эти сборы обеспечивают стабильность социальной и пенсионной систем.

Однако есть риски, что работодатели утратят стимулы к созданию рабочих мест и повышению заработной платы. Бизнес будет уходить в тень.

Поэтому поручаю Правительству отложить введение дополнительных пенсионных отчислений в размере 5% до 2023 года. Затем вернемся к этому вопросу.

За это время Правительство, представители бизнеса и эксперты должны просчитать варианты и прийти к согласованному решению с учетом интересов как будущих пенсионеров, так и работодателей.

Правительство должно наложить запрет на все выплаты, сборы, не предусмотренные Налоговым Кодексом. Это, по сути, дополнительные налоги.

Отдельная проблема – повышение качества текущей налоговой системы.

Она должна стимулировать компании инвестировать в человеческий капитал, в повышение производительности труда, техническое перевооружение, экспорт.

Следует повсеместно вводить безналичные платежи, устранив сдерживающий фактор – высокую комиссию банков. Для этого необходимо активно развивать небанковские платежные системы с соответствующими правилами регулирования. При очевидной простоте и привлекательности данного сегмента он не должен превратиться в канал по отмыванию денег и вывода капитала из страны. Национальному банку следует наладить действенный контроль в этой сфере.

Следующий вопрос. Для поддержки экспорта несырьевой продукции предстоит рассмотреть вопрос применения более простых и быстрых процедур возврата НДС

Один из самых проблемных вопросов нашей экономики – недостаточный объем ее кредитования. За последние пять лет общий объем кредитования юридических лиц, а также малого и среднего бизнесасократился более чем на 13%.

Банки второго уровня ссылаются на дефицит хороших заемщиков и закладывают чрезмерные риски в стоимость кредитных средств.

Проблема качественных заемщиков, конечно, есть. Но нельзя заниматься перекладыванием ответственности, идти только по легкому пути.

Я ожидаю слаженной и эффективной работы Правительства и Нацбанка по этому вопросу.

Другая проблема – закредитованность, особенно социально уязвимых слоев населения, повлекла за собой необходимость принятия экстренных мер. Вы об этом знаете.

Эта проблема приобрела социальную и политическую остроту.

Поэтому поручаю Правительству, Нацбанку в течение двух месяцев подготовить к внедрению механизмы, которые гарантированно не допустят повторение такого положения.

Недостаточная эффективность денежно-кредитной политики становится одним из тормозовэкономического развития страны.

Следует обеспечить кредитование бизнеса банками второго уровня на приемлемых условиях и на длительный срок. Нацбанку до конца года необходимо завершить независимую оценку качества активов банков второго уровня.

Жетінші. Ұлттық қорды тиімді пайдалану мәселесі.

Ұлттық қор қаражатының ағымдағы мәселелерді шешуге жұмсалуын қысқарту қажет.   

Бұл – келешек ұрпақтың қаржысы.

Ұлттық қордың трансферттері бәсекеге қабілетті экономиканы қалыптастыруға бағытталған бағдарламаларды және жобаларды жүзеге асыру үшін ғана бөлінуі керек.

Кепілдендірілген трансферт көлемі екі мың жиырма екінші (2022) жылдан бастап бірте-бірте 2 триллион теңгеге дейін азаюы тиіс. 

Қор қаржысын пайдаланудың анағұрлым тиімді инвестициялық саясатын жүргізген жөн.

Үкіметке Ұлттық Банкпен бірлесіп, жыл соңына дейін Ұлттық қордың қаржысына иелік етуді жетілдіру үшін нақты ұсыныстар әзірлеуді тапсырамын.

Сегізінші. Еңбекақы төлеу деңгейін арттыру.

Кен өндіру саласындағы ірі кәсіпорындардың табысы артқанмен азаматтарымыздың жалақысыайтарлықтай өспегенін көріп отырмыз.

Халықтың әлеуметтік жағдайы туралы айтылып отырғандықтан, Үкімет бұл мәселеге қатысты табандылық танытуы керек.

Үкіметке еңбекақы төлеу қорын арттыру үшін жұмыс берушілерді ынталандыру мәселесін пысықтауды тапсырамын. 

 

ІV. ӘЛЕУМЕТТІК ЖАҢҒЫРУДЫҢ ЖАҢА КЕЗЕҢІ.

Еліміздің бюджеті екі негізгі мақсатқа бағытталуы тиіс – экономиканы дамыту және әлеуметтік мәселелерді шешу.

Әлеуметтік салада мынадай бағыттарға баса мән беру керек.

Бірінші. Білім беру сапасын жақсарту.

Біздің елімізде еңбек ресурстарының балансын  есепке алудың тиімді әдістемесі әлі күнге дейін әзірленген жоқ.

Шын мәнінде, мамандар даярлаудың отандық жүйесі нақты еңбек нарығынан тыс қалған.

Жыл сайын 21 мыңға жуық мектеп түлегі кәсіби және жоғары оқу орындарына түсе алмай қалады.

Жастардың бұл тобы жұмыссыздар мен маргиналдардың негізін құрайды. Олар амалының жоқтығынан қылмыстық және экстремистік ағымдардың ықпалына түсуде.

Біз оқушылардың қабілетін айқындап,  кәсіби бағыт-бағдар беру саясатына көшуіміз қажет.

Бұл саясат орта білім берудің ұлттық стандартының негізі болуы тиіс.

Экономикамызда техника саласының мамандарына сұраныс өте жоғары, бірақ мүмкіндіктер аз. Кәсіпорындар тиісті мамандарды шетелден шақыруға мәжбүр. Осындай келеңсіз жағдайды жедел түзетуіміз керек.

Қала мен ауыл мектептері арасындағы орта білімнің сапасы алшақтап барады.

Негізгі мәселе – ауылдық жерлердегі білікті педагог кадрлардың тапшылығы

Сондықтан «Дипломмен – ауылға» бағдарламасының аясын кеңейтіп, жұмысты жаңа деңгейде жалғастыруымыз қажет. Үкіметке келесі жылдан бастап осы бағдарламаны қаржыландыруды 20 млрд.теңгеге жеткізуді тапсырамын.

Дарынды ауыл жастарын іріктеп, отандық және шетелдік жоғары оқу орындарына дайындау керек.  

Аз қамтылған және көп балалы отбасыларды қолдау үшін Үкіметке Дарынды баланың қабілетін дамытудың жол картасын әзірлеуді тапсырамын.

Үкімет пен әкімдер осындай балалардың үйірмелер мен орталықтарға, жазғы лагерьлерге баруы үшін мүмкіндік жасауы керек.

Енді жоғары білімнің сапасына жеке тоқталғым келеді.

Өз түлектерін жұмыспен қамту жағынан еліміздегі жоғары оқу орындарының жартысы ғана 60 пайыздық деңгейге қол жеткізіп отыр.

Сондықтан олардың санын қысқарту мәселесін қарау керек.

Терең білім берудің орнына диплом сатумен айналысқан университеттеріміз бар екені де жасырын емес.

Бірінші кезекте соларға тыйым салу арқылы біз оқу орындарындағы білім беру сапасын арттыруға күш саламыз.

Білім саласына қатысты тағы бір мәселе – қаржыландырудың біркелкі болмауы және өңірлік басқарудың қазіргі жүйесінің тиімсіздігі.

Білім бөлімдерін басқару және бюджет қаржысын әкімшілендіру функцияларын аудандық деңгейден облыстық деңгейге беру керек.

Білім берудің барлық деңгейінде дербес қаржыландыру тәртібін енгізу қажет.

Тағы бір өзекті мәселе. Бұл – оқулық сапасының төмендігі.

Оқушыларды сапалы оқулықтармен қамтамасыз ету – тиісті министрліктің тікелей міндеті.

Мұғалімдер мен оқытушылардың әлеуметтік жағдайын жақсартпасақ, бұл шаралар жүзеге аса қоймайды. 

Сондықтан мен Тамыз конференциясында алдағы төрт жыл ішінде мұғалімдердің еңбек ақысын екі есе арттыруды тапсырдым. Бұл – келесі жылдан бастап ұстаздардың жалақысы 25 пайызға өседі деген сөз.

Особого внимания требует ситуация в науке. Без нее мы не сможем обеспечить прогресс нации. Другое дело, насколько качественна и эффективна наша наука?

Правительству следует рассмотреть данную проблему под углом зрения повышения уровня научных исследований и их применения на практике.

Второе. Поддержка института семьи и детства, создание инклюзивного общества.

Вопросы защиты прав ребенка и противодействия бытовому насилию должны быть нашим приоритетом.

Следует целенаправленно заняться проблемой высокой суицидальности среди подростков.

Нам предстоит создать целостную программу по защите детей, пострадавших от насилия, а также их семей.

Особое внимание должно уделяться семьям, у которых на попечении находятся дети с ограниченными возможностями. Только по официальной статистике на учете по инвалидности состоит более 80 тысяч детей.

Правительству следует разработать меры по улучшению медицинского и социального сопровождениядетей с диагнозом ДЦП.

Необходимо расширить сеть малых и средних центров реабилитации для детей в «шаговой доступности».

Мы обязаны создавать равные возможности для людей с особыми потребностями.

Я говорил об этом в рамках своей предвыборной платформы. Теперь поручаю Правительству выделить на данные цели не менее 58 млрд. тенге в течение трех лет.

Особого внимания требуют вопросы укрепления здоровья нации. Важно развивать массовый спортсреди всех возрастных групп населения.

Нужно обеспечить максимальную доступность спортивной инфраструктуры для детей.

Развитие массовой физической культуры должно стать пирамидой, на вершине которой будут новые чемпионы, а у её основания мы получим здоровую, активную молодёжь и, в конечном счете, сильную нацию.

Необходимо законодательное обеспечение этого курса, а также принятие Комплексного плана по развитию массового спорта.

2020 год объявлен «Годом волонтера». Актуальная задача – расширить участие граждан, особенно молодежи, студентов и учащихся в добровольческой деятельности, привить им навыки активной жизненной позиции. Это важная составляющая часть нашей работы по укреплению гражданского общества.

Третье. Обеспечение качества и доступности медицинских услуг.

Здесь дают о себе знать региональные дисбалансы в показателях здоровья населения, особенно по материнской и младенческой смертности.

Да, этот показатель снижается, но все еще высок и значительно превышает уровень развитых стран.

Правительству предстоит создать перечень приоритетов для каждого региона по конкретным нозологиям в медицине и внедрить бюджетное финансирование на его основе.

С 1 января 2020 года в Казахстане запускается система обязательного социального медицинского страхования.

Хочу донести до каждого: государство сохраняет гарантированный объем бесплатной медицинской помощи.  На его финансирование будет направлено более 2,8 трлн. тенге в течение следующих трех лет.

В свою очередь, реализация ОСМС призвана улучшить качество и доступность медицинских услуг.

В рамках трехлетнего бюджета будет направлено дополнительно более 2,3 трлн. тенге на развитие системы здравоохранения.

Правительству нужно предельно ответственно подойти к вопросу реализации социального медстрахования во избежание его очередной дискредитации.

Права на ошибку у нас уже нет.

ТөртіншіМәдениет қызметкерлерін қолдау.

Біз мәдениет саласында жұмыс істейтін азаматтарға жеткілікті түрде көңіл бөлмей отырмыз.

Бұл – ең алдымен, кітапхана, музей, театр қызметкерлеріне қатысты мәселе.

Олардың еңбекақысы соңғы жылдары мүлде көбейген жоқ.

Соның салдарынан мәдениет қызметкерлері, әсіресе жас мамандар жеңілдігі бар тұрғын үй бағдарламаларына қатыса алмайды.

Мұндай ахуал осы кәсіптің беделін түсіріп, лайықты кадрлардың тапшылығы айқын сезілуде.

Келесі жылдан бастап Үкімет мәдениет қызметкерлерінің еңбекақысын көбейтуі тиіс.

Сондай-ақ, білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы міндетті әлеуметтік жеңілдіктер мәдениет саласының өкілдеріне де берілуі керек.

Пятое. Дальнейшее развитие системы социальной поддержки.

Государством предпринимаются все меры для поддержки нуждающихся граждан.

Но ряд принятых решений были не совсем выверены.

В результате мы получили серьезный рост патерналистских настроений. За 5 лет численность получателей адресной социальной помощи в Казахстане выросла с 77 тыс. человек до более чем 1,4 млн.

Объем выделяемых из бюджета средств на социальную поддержку с 2017 года увеличился в 17 раз и более.

Другими словами, все больше людей предпочитают не работать либо, что еще хуже, утаивают свои доходы для получения социальной помощи. Факты получения социальной помощи состоятельными семьями освещались в средствах массовой информации.

Еще раз отмечу. Наше государство по Конституции является социальным и поэтому должно выполнять свои обязательства перед гражданами.

Правительство в своей работе обязано исходить из этого принципа, а резервы необходимо находить за счет сведения на нет всех неэффективных расходов и повышения доходов.

Такие резервы, безусловно, имеются. Министерство финансов проводит работу по увеличению доходов. Но нужны дополнительные усилия. Например, в отношении таможни.

Елбасы на заседании политсовета партии «Nur Otan» обратил особое внимание на упорядочение процесса государственных закупок. Министерство финансов приступило к оптимизации закупок, но необходимы меры законодательного характера.

Госзакупки таят в себе огромный резерв (по некоторым подсчетам до 400 млрд.тенге в год), который мог бы пойти на решение острых социальных вопросов.

В 2018 году объем госзакупок составил 4,4 трлн. тенге, из которых 3,3 трлн. тенге или 75% осуществлены неконкурентным способом из одного источника.

Пора закрыть эту «кормушку» для чиновников и разного рода «прилипал».

Возвращаясь к адресной социальной помощи, Правительству следует скорректировать механизм ее выделения, чтобы она стала прозрачной, справедливой, мотивировала к труду, а не к праздному образу жизни. Помощь в основном должны получать те, кто трудится.

В то же время нужно позаботиться о детях из малообеспеченных семей. Для них необходимо ввести гарантированный социальный пакет – регулярную помощь детям дошкольного возраста, бесплатное горячее питание для всех школьников, обеспечение их учебными принадлежностями и формой, оплату медицинской, в том числе стоматологической помощи, возмещение затрат на проезд в общественном транспорте.

Все эти меры должны вступить в действие с 1 января 2020 года.

Правительству совместно с НПП «Атамекен» предстоит срочно, в течение месяца, разработать специальную программу вовлечения многодетных матерей в микро и малый бизнес, в том числе на дому.

ШестоеОтдельно хочу обратить внимание на развитие отечественной пенсионной системы, в которой накопились серьезные проблемы.

На текущий момент проблема недостаточности пенсионных сбережений не столь ощутима. Однако уже через 10 лет ситуация может измениться. Количество работающих граждан, производящих пенсионные накопления, заметно уменьшится, в то время как количество пенсионеров возрастет.

При этом уровень накоплений и инвестиционных доходов, получаемых с пенсионных активов, остаетсянизким.

Поэтому Правительству совместно с Национальным банком следует провести серьезную работу поповышению эффективности пенсионной системы.

Сейчас работающему человеку пользоваться пенсионными накоплениями можно только после выхода на пенсию. Но понятно желание людей использовать эти средства еще до выхода на пенсию.

Поручаю Правительству до конца года проработать вопрос целевого использования работающими гражданами части своих пенсионных накоплений, например, для покупки жилья или получения образования.

В целях оптимизации затрат и улучшения качества инвестиционного управления активами поручаю Правительству изучить вопрос консолидации внебюджетной системы социального обеспечения путем создания единого социального фонда и введения одного социального платежа.

 

  1. СИЛЬНЫЕ РЕГИОНЫ – СИЛЬНАЯ СТРАНА.

В этом направлении нужно сосредоточиться на следующих задачах.

Первое. Повышение эффективности работы местных органов власти.

У людей всегда должен быть доступ к местным властям. Это – аксиома, но не реальность.

Считаю возможным в качестве пилотного проекта внедрить систему оценки населениемэффективности работы местной власти.

Например, если в результате опроса или онлайн-голосования более 30% жителей считают, что аким города или села неэффективен – это основание для создания Администрацией Президента специальной комиссии с целью изучения возникшей проблемы с внесением соответствующих рекомендаций.

Второе. Реформа системы межбюджетных отношений.

Очевидно, что текущая система межбюджетных отношений не стимулирует акиматы всех уровней к созданию собственной базы развития – малого и среднего бизнеса. Регионы слабо мотивированы на поиск дополнительных источников доходов.

Со следующего года в распоряжение регионов передаются дополнительные налоговые поступления от МСБ.

Но этого недостаточно. НазрелА необходимость пересмотра организации бюджетного процесса на всех уровнях. Большую роль в этой работе должно сыграть реальное вовлечение населения в формирование местных бюджетов.

Районный, городской и сельский уровни власти должны стать экономически более самостоятельнымив решении задач местного значения. Их права, обязанности и ответственность следует четко урегулировать в законодательных актах.

Третье. Управляемая урбанизация и единая жилищная политика.

Принятые ранее законы «О статусе столицы» и «Об особом статусе города Алматы» сыграли свою позитивную роль, но сегодня нуждаются в совершенствовании.

Необходимо расширить компетенции акиматов трех самых крупных городов, в том числе и в области градостроительной политики, транспортной инфраструктуры, формирования архитектурного облика.

Большое количество населения городов республиканского значения это уже не предмет гордости, а основание для обеспокоенности с точки зрения полного обеспечения социально-экономических потребностей жителей.

Мы наблюдаем перенаселенность крупнейших городов и в то же время нехватку людских и трудовых ресурсов в таких городах как, например, Павлодар и Петропавловск, где создаются надлежащие условия для приема новых жителей.

Правительство должно принять действенные меры по управлению миграционными процессами.

В своей предвыборной программе я отметил необходимость разработки единой жилищной политики.

Основной принцип – повышение доступности жилья, особенно для социально-уязвимых слоев населения.

Правительству необходимо разработать единую модель жилищного развития в стране, отойти от практики принятия разрозненных между собой программ.

Например, в рамках программы «7-20-25», которая изначально предполагалась как социальная, средний уровень семейного дохода заемщика должен составлять около 320 тыс. тенге в месяц. Людям с небольшим уровнем доходов участие в ней оказалось не по карману.

Поэтому в этом году по инициативе Елбасы запущена новая программа «Бақытты Отбасы» с льготной ставкой в 2% и первоначальным взносом 10%. Это весьма выгодные условия.

До конца года не менее 6 тыс. семей приобретут жилье в рамках этой программы. В первую очередь, многодетные семьи и семьи, воспитывающие детей-инвалидов. С 2020 года 10 тысяч таких семей ежегодно будут обеспечиваться жильем.

Правительству следует определить четкие критерии для участия в программе и обеспечить ее жесткое администрирование. Поддержка должна предоставляться исключительно тем, кто в ней действительнонуждается.  

Мое поручение Правительству – в течение трех лет решить вопрос предоставления жилья малообеспеченным многодетным семьям, стоящим в очереди. Их у нас около 30 тысяч.

Гражданам, которые не располагают доходами для приобретения жилья в собственность, надо дать возможность проживания на условиях социальной аренды.

На эти цели к 2022 году государством будет выделено свыше 240 млрд. тенге.

Следует разработать новые меры вовлечения частного бизнеса в эту работу, задействовать механизмы государственно-частного партнерства.

Люди недовольны непрозрачным процессом формирования и продвижения очередности при предоставлении акиматами социальных квартир.

Правительству до конца года следует создать единую национальную систему учета очередников на арендное жилье, а также на получение льготных жилищных займов по программе «Бақытты Отбасы».

Несмотря на снижение износа коммунальных сетей с 65% до 57%, данный показатель остается высоким.

Кроме того, из 78 тысяч многоквартирных домов более 18 тысяч требуют ремонта.

Необходимо выделить регионам не менее 30 млрд.тенге за два года в виде бюджетных кредитов на модернизацию и ремонт жилого фонда.

Поручаю Правительству предусмотреть данный механизм и жестко контролировать эффективность освоения этих средств.

Бюджеты развития регионов к 2022 году превысят 800 млрд. тенге.

Поручаю акимам совместно с местными маслихатами обеспечить направление половины этих средствна софинансирование модернизации ЖКХ и решение актуальных социальных проблем жителей регионов.

Четвертое. Развитие инфраструктуры.

Очевидно, что жители различных регионов страны имеют разный уровень доступа к чистой питьевой воде, природному газу, транспортной инфраструктуре.

Необходимо активизировать работу по нивелированию этого неравенства.

По поручению Елбасы заканчивается строительство первой очереди магистральной сети газопровода «Сарыарка».

Со следующего года будет начата работа по строительству распределительных сетей в городе Нур-Султан и Карагандинской, а в дальнейшем в Акмолинской и Северо-Казахстанской областях.

На эти цели государство выделяет 56 млрд. тенге. В результате более 2,7 млн. человек получат доступ к природному газу.

В течение следующих трех лет будет выделено порядка 250 млрд. тенге на обеспечение наших граждан чистой питьевой водой и услугами водоотведения.

В поле зрения исполнительной власти должна находиться полная и качественная реализация программы «Нурлы Жол».

Это стратегический проект, благодаря которому действенная модернизация затронет всю транспортную инфраструктуру.

На эти цели до 2022 года государство вложит более 1,2 трлн. тенге инвестиций. 

Правительство и раньше выделяло огромные средства, но они в подавляющем большинстве ушли в песок, а точнее сказать – в карманы чиновников, однако чистой воды, дорог и прочей инфраструктуры так и не хватает.

 

На этот раз Правительство и Парламент, вместе со Счетным комитетом должны обеспечить абсолютную эффективность использования бюджетных средств.

Правительству необходимо активизировать работу по улучшению экологии, расширению использования возобновляемых источников энергии, культивированию бережного отношения к природе. В этом отношении одобрения заслуживает кампания «Бірге – Таза Қазақстан!», которую нужно продолжить.

Парламенту предстоит обсудить и принять новую редакцию Экологического кодекса.

В целом Правительство в предстоящий период должно повысить эффективность своей деятельности. Казахстанцы ждут конкретных результатов.

 

Құрметті отандастар!

 

Біз елімізді реформалаудың жаңа кезеңіне қадам бастық. Осы маңызды міндеттерді сапалы орындауымыз керек.

Еліміздің әрбір тұрғыны оң өзгерісті сезінуі тиіс. 

Мен мемлекеттік органдардан жұмысты жедел атқарып, нақты нәтижеге қол жеткізуді талап етемін.

Реформаны тек реформа үшін жүргізуге жол берілмейді.

Әрбір министрде және әкімде нәтижелі жұмыстың негізгі көрсеткіштерінің тізімі болуы тиіс.

Сол арқылы олардың нақты мақсатқа қол жеткізу деңгейі анықталады. 

Үкімет мүшелеріне, мемлекеттік органдар мен өңірлердің, мемлекеттік компаниялардың және мекемелердің басшыларына тиісті реформаның жүзеге асырылуы үшін дербес жауапкершілік жүктеледі.  

Осыған байланысты, жақында тиісті Жарлыққа қол қойдым. Бұл Жарлықтың аясында елдегі ахуал, соның ішінде аймақтардағы халықтың жағдайы сауалнама негізінде нақты бағаланатын болады.

Үкіметтің әлеуметтік және экономикалық саясатқа жауапты құрылымдары қоғамның қажеттіліктеріне сәйкес алдын-ала нақты жұмыс жүргізуі қажет. Бұл үшін бақылау, талдау және болжау жүйесін неғұрлым  күшейту керек.

Сондықтан депутаттарымыздың өтінішіне орай Парламент жанынан Заңнаманы зерделеу және сараптау институтын құру жөнінде тапсырма беремін.

Аталған құрылым заңдарымыздың сапасын арттыруға ықпал етуі тиіс.

 

Қадірлі қазақстандықтар!

 

Халқымызды толғандыратын барлық мәселелер бізге белгілі.

Осыған орай, ахуалды жақсарту үшін іс-қимыл жоспары әзірленіп жатыр. 

Бізге зор жауапкершілік жүктеліп отыр.

Мен ел тағдырына жаны ашитын әрбір азаматқа зор сенім артамын.

Қазақстан – ортақ шаңырағымыз!

Мен бәріңізді мерейлі мекенімізді өркендетуге үлес қосуға шақырамын!

Сындарлы қоғамдық диалог – татулық пен тұрақтылық негізі.

Ұлы Абай өзінің алтыншы қара сөзінде «Бірлік – ақылға бірлік» дегенін білесіздер.

Елбасымыздың «Ел бірлігі – ең асыл қасиет» деген қанатты сөзі – біздің айнымас қағидамыз.

Береке мен бірлік, ақыл мен парасат халқымызды үнемі алға бастап келеді.

Бағытымыз – айқын, жолымыз – ашық.

Бәріміз бірге болсақ, еліміз бұдан да зор табысқа жетеді деп сенемін!

Баршаңызға амандық, табыс тілеймін. 

 

Published in Ресми
Дүйсенбі, 02 Қыркүйек 2019 10:39

Жас талант Аяланың шығармашылығынан

Бастауышпен қоштасу

Біз мектеп табалдырығын аттағалы да зулап төрт жыл өте шығыпты. Ең алғаш мектепке келгенім, өз сыныбыма қалай кіргенім, қымсына келіп партаға қалай отырғаным, бəрі көрген түстей есімде. Апайымыз бізге өзін таныстырып жатып, əрқайсымызға ойлы көзбен қарағаны да есімнен кетпейді.

Балалықтың қызығымен шуласып жүріп төрт жылдың қалай өтіп кеткенін де байқамай қалыппыз.  Енді,  міне ересектер қатарына да ілініп қалдық. Мектебімізге, сынып жетекшімізге алғысымыз шексіз. Мұғалімнің зор еңбегінің арқасында əріп танып, өз бетімізше едәуір шығарма жаза алатындай дәрежеге жеттік. Бұдан былай сабағымызды жақсы оқып, мектебімізді үздік бітіруге барынша аянбай кірісетін боламыз. Болашақта білікті маман болып, еліміздің бақытты келешегі үшін өз үлесімізді қоссақ дейміз.

***

Азаттық рухы – «Алтын адам»

Сонау өткен замандардан

Атам қазақ болғалы,

Толы небір шежіреге

Туған жердің қойнауы.

 

Өтті бастан аласапыран

Талай қанды шайқастар,

Құрбан болған талай батыр,

Жауды көрсе ойқастар.

 

Небір əділ билер өткен,

Қара қылды қақ жарған.

Небір дүлдүл шешендерде

Қысылғанда топ жарған.

 

Көк тіреген тауларындай

Арманы да тым асқақ

Қайыспаған жүрсе дағы,

Қар жамылып, мұз жастап.

 

Жері қандай шексіз болса,

Пейілі де ақ жарқын.

Қандай нəубет болса дағы

Қорғай білген өз халқын.

 

Тойын тойлап, жырын жырлап, 

Бастырмаған кеудесін.

Сақтық үшін сыртқы жаудан

Босатпаған кермесін.

 

Бар əлемге мəшһүр болған,

Қазағымның ерлігі.

Тәуелсіздік алғанымыз,

Қайсар мінез өрлігі.

 

Тарихымыз бастау алған,

Сонау көне заманнан.

Соған дәлел "Алтын адам"

Жаһанға аты таралған.

Тапқан кезде біздің жерден,

Алғаш алтын адамды.

Елең етіп, қызықтырған,

Дүр сілкінтіп ғаламды. 

 

Бұл қазақтың тарихына,

Тартқан сыйы дәуірдің.

Көзайымы - мақтанышы,

Барлық қазақ бауырдың.

 

Ашылмаған жұмбағы көп

Ғасырлардан сыр тартқын.

" Алтын адам" асыл мұра

Мақтанышы ұрпақтың!.

 

Əйел ме ?Ол ер адам ба?

Жас па? Əлде егде ме?

Қайдан келген? Қай ғасырда?

Елге сіңген кезбе ме?

 

Патша ма? Қас батыр ма?

Елі үшін баз кешкен,

Ділмар ма, əлде би-болыс па?

Əділ шешім нақ кескен. 

 

Осы жағын дəл анықтау,

Ғылымға зор, қайыр сын.

Ақ-қарасын түйіндеуін

Тек мамандар айырсын.

 

Тәуелсіздік мерейіміз,

Мәңгі бақтың қонғаны.

Шаттығымыз, бақ күніміз,

Артып орта толғаны.

 

Ырыс-нəсіп тасый берсін,

Байлығымыз сарқылмай. 

Əр күніміз берекелі, 

Жарқырасын алтындай!

***

Анашым

Асыл анам қорғаушым да тірегім,

Пəк көңілмен мақтан етіп жүремін

Əрбір ісің маған үлгі өнеге,

Сен бар жерде еркін ойнап, күлемін.

 

Өзің баптап балапандай түледім,

Тек сенімен бақытты өмір сүремін

Мейіріммен еркелетсең шаттанам

Лүпіл қағып балалық жас жүрегім.

 

Күндей шалқып, шұғылаңды төге бер,

Жан анашым саған жан жоқ теңелер

Сенің жайлы құшағыңды аялы

Жаным гүлдеп рахатқа бөленер.   

 

Жүре берші жабырқамай күлімдеп,

Бар тіршілік ана алдында жүгінбек

Бақыттымын, алаңсызбын, еркінмін!

Өзің барда еркелетер күнім деп.

 

Тынбай алға бастап өмір желісі,

Ақыл, сана, ұшқыр ойдың кеніші

Менің əрбір жетістігім өзге емес,

Анам сенің еңбегіңнің жемісі!

Алтын ұя мектебім

Мектебім əлпештеген, аялаған,   

Өнері мен білімін аямаған.

Төрт жыл бойы балалық еркелікпен,

Мейірімді құшағыңды саялағам.

 

Білімнің өр жолында қанат қағып,

Аянбай құштарлықпен талаптанып. 

Алтын ұя мектебім құшағыңнан,

Ұшармыз қарлығаштай қанаттанып.

 

Аяла АБДРАХМАНОВА.

Шелек ауылы,

№1 орта мектебінің

7 «Ә» сынып оқушысы.

Published in Әдебиет
Дүйсенбі, 02 Қыркүйек 2019 10:37

Ата Заң – наследие предков

Правовые уложения и нормы  казахского народа имеют давнюю историю. На протяжении веков в самосознании многих поколений под влиянием военного и кочевого быта складывалась система родоплеменной и военной организации, которую возглавлял хан.

Правитель выполнял роль мудрого главы государства,  благодетеля и защитника своего народа, должен был уметь искусно сочетать милосердие,  справедливость и наказание. Хан и его военно-аристократическое окружение –  один полюс политического союза, а другим полюсом был народ, который должен был подчиняться воле хана и cоблюдать  законы, нормы, традиции, установленные в государстве. Взаимоотношения между людьми общины, племени, рода носили обязательный характер для всех – быть отзывчивыми, добрыми, справедливыми, человечными и терпимыми. Эти императивы были жизненным кредо для Великой степи. Право основывалось на морали и соблюдение этических норм было обязательным.

Эта идея наиболее четко нашла свое отражение в труде мыслителя ХI века  Жусупа Баласагуни (Юсуфа Баласагунского) «Кутадгу билик» или  «Құтты білік» («Благодатное знание»). Трактат «Кутадгу билик» написан на тюркском языке и представляет собой правовую энциклопедию тех времен. Философ и правовед Жусуп Баласагуни, живший в эпоху Караханидов, указывал на необходимость Основного закона, как идеала единства. Этот закон должен быть понятным и доступным каждому – от хана до простолюдина.

Большое место в сочинении Жусупа Баласагуни отводится вопросам управления государством, общественным нормам и законам. Основу государства, по его мнению, составляет союз народа, богатства и армии.

Наставления мыслителя посвящены любому представителю сословий – от ремесленника до правителя, который должен знать  нравственные  добродетели и пороки, влияющие на поведение граждан.

История права независимого Казахстана берет начало в ХV веке, когда на территории юга Казахстана образовалось Казахское ханство. Постепенно в  его состав вошли территории трех казахских жузов и начался процесс консолидации казахских родов в единую государственную и этническую общность.

В  степном праве ханского периода известно три законодательных памятника: «Касым ханның қасқа жолы» («Светлый путь Касым хана»), «Есім ханның ескі жолы» («Древняя дорога хана Есима») и  «Тәуке ханның «Жеті Жарғысы» («Семь уложений Тауке-хана»). 

 В казахском обществе того времени основной формой права являлся правовой или санкционированный обычай.  Основным юридическим актом, где были сосредоточены правовые обычаи, являлся «Жеті Жарғы» хана Тауке (1680-1718), сына Жангир-хана. Впервые ханом Тауке был утвержден писаный свод законов Казахской степи. В составлении «Жеті Жарғы»  участвовали представители всех трех казахских жузов и его правовые нормы действовали в пределах всего Казахского ханства. В «Жеті Жарғы» вошли постановления, вызванные потребностями политической и социальной жизни казахского общества ХVII века. Он включал в себя   земельный, семейно-брачный, военный, уголовный законы, положение о судебном процессе, закон о кунах, закон о вдовах и регламентировал все стороны социально-экономической и политической  жизни Казахского ханства. Кроме «Жеті Жарғы» продолжал использоваться в качестве источника права и «Кодекс Касыма».

Важное место в правовой системе занимал суд биев, как предводителей родов и племен. В казахском праве  существовал целый пласт принципов и норм, которые прочно вошли в правосознание народа и содержание его  менталитета. Еще в конце XVII века Аз Тауке, Толе би, Казбек би, Айтеке би создали  устный кодекс судебной власти.

Положения съездов биев «Ереже» и «Билер сөзi» содержали сведения о практике суда биев – судебном преценденте. Судопроизводство было основано на традиционном праве – адате и мусульманском праве – шариате. Особо сложные дела рассматривались съездом биев. В разбирательстве некоторых дел принимали участие султаны и хан.

В период первой российской революции 1905-1907 годов начало формироваться движение  лидеров будущей партии «Алаш» по восстановлению национальной государственности. Носителями идеи национального освобождения, пробуждения национального самосознания казахского народа выступала национальная демократическая интеллигенция во главе с Алиханом Букейхановым, а так же с его сподвижниками, которые составляли основу алашского движения (А. Байтурсынов, М. Дулатов, А. Ермеков, Ж. и Х. Досмухамедовы, Ж. Аркаев и многие другие). В июне 1911 года был разработан проект Конституции будущей автономной республики под названием «Устав страны Казахов». Документ появился на свет в результате совместной работы  выдающихся казахских деятелей Алихана Букейхана и Барлыбека Сырттанулы.

С приходом революции в России в 1917 году начинается очередной период борьбы за возвращение казахской государственности. В июле 1917 года в Оренбурге состоялся первый Всеказахский съезд, на котором рассматривались вопросы государственного управления: всеобщего избирательного права, свободы слова, печати, союзов, неприкосновенности личности, изменения аграрной политики в пользу казахов. Было принято решение об организации национальной партии, 5 октября 1917 года она получила название «Алаш». Представители либерально-демократического течения казахской интеллигенции А.Букейханов, А.Байтурсынов, М.Дулатов выдвинули идею формирования национально-территориальной автономии. В декабре 1917 г. ІІ Общеказахстанский съезд в Оренбурге постановил: образовать территориально-национальную автономию Алаш Орда, в которую вошли территории с господствующим населением коренного происхождения, с единой культурой, историей и  языком.

Постановлением ІІІ Всеказахского курултая была образована Автономия Алаш под эгидой Алаш Орды –  высшего государственного исполнительного органа Автономии.  Временный Всеказахский совет Автономии был сформирован  как правительство. Этот период является началом новейшей истории казахского народа и его государства. Хотя декабрю 1919 г. Алаш-Орда с приходом советской власти была упразднена, но  сохранение исторических казахских областей продолжалось и при советском режиме.

26 августа 1920 года Автономная парламентская республика Алаш была преобразована в Казахскую (Киргизскую) Автономную Советскую Социалистическую Республику. Казахская АССР и образованная в 1936 году  Казахская ССР современными правоведами рассматриваются как   правопреемники Автономии Алаш, которая объединила казахские земли, а в 1991 году объявила о своей независимости.

Воля казахского народа к независимости, поддержанная всеми народами Казахстана, выражена еще в  «Декларации о государственном суверенитете», провозглашенной 25 октября 1990 года. Эта воля окончательно была утверждена первым правовым документом новорожденного  государства –  Конституционным законом “О государственной незвисимости Республики Казахстан”,  принятом Верховным Советом РК 16 декабря 1991 года. В тот знаменательный день наша древняя страна вступила в современный  исторический этап на пути возвращенного суверенитета.

 

Подготовил

И.ТУРАНИН.

Published in Мақалалар
Дүйсенбі, 02 Қыркүйек 2019 10:31

Байлық – еңбекте

Адамды адам еткен – еңбек. Иә, Жер әлемдегі барша адамзатты бір-бірінен ерекшелеп, екшеп тұрған да осы еңбек пен білім. Сондықтан, кез-келген уақытта нағыз еңбек адамы жоғары бағалана бермек. Бұл  турасында Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев өзінің «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға ортақ еңбек қоғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламалық еңбегінде жан-жақты айтып өткен болатын.

Бүгінгі таңда елімізде екі қолына бір күрек ұстағысы келген адамға барлық жағдай жасалған. Жеке бизнесін ашқысы келгендерге мемлекеттен көмектер, құжат мәселесінің оңтайлануы, қайта оқыту және жеңілдетулген несие мен субсидиялар. Қысқасы, еңбек етем деушілерге барлық жол ашық. Бірақ, қазіргі қоғамда нағыз еңбеккерлердің мәртебесі төмен, оларға тиісті құрмет көрсетілмейді. Бүгінде жарты ғасырлап өзінің сүйікті ісімен айналысып, кәсібінің нағыз маманы болған азаматтарға өз дәрежесінде құрмет көрсетіле бермейді. Соның салдары болар, жастардың басым көпшілігі жаны қалаған жұмыспен емес, табысы мол мамандықпен айналысады. Бұл мәселені Елбасының аталмыш еңбегі жарияланғаннан кейін белгілі ақын Аманхан Әлім көтерген еді: «Еңбек адамы бір кездері, яғни, Кеңестер кезеңінде ең жоғарғы тап дейміз бе, топ дейміз бе, әлде бір ұжымның жиынтығы дейміз бе, қалай дегенде де, ең бас-ты назардағы адамдар болған. Еңбек адамы өзіміздің Ыбырайым Жақаевтан бастап, кешегі Жазылбек Қуанышбаев, Кәмшат Дөненбаеваның Кеңес кезеңінде еңбектерінің көрінуі. Олардың еңбектерінің бағаланғандығы. «Социалистік Еңбек ері» деген атақты бір рет қана алып қоймай, оның екеуін, үшеуін қатар алып жатуы, сол еңбек адамдарының қадір-қасиетінің мықты екендігін көрсеткен еді. Қазір шынымды айтайын, еңбек адамдары солай бағаланып жатыр дегенге, онша сене қоймаймын да. Және керемет құрметтеліп жатыр дегенді де көрген жоқпын» – деген ақын еңбек майталмандарына деген құрметті жоғалтып алғандығымызды айт-қан еді. Сол кездегі «Айқын» газетінің бас редакторы, қазіргі ҚР Парламент Сенатының депутаты Нұртөре Жүсіп те еңбекті бағалау керек деген еді. Оның сөзінше, өз саласында үлкен жетістікке жеткен кез-келген білікті маман олимпиада чемпионынан еш кем емес. Сондықтан, жыл сайын аталған азаматтар іріктеліп, оларға да үлкен құрмет көрсетілу керек. Елбасының да мақсаты осы еді, жалпыға ортақ еңбек қоғамын құрып, әлеуметтік ортадағы еңбек адамының мәртебесін арттыру. Бұл тұста елімізде еңбек ерлеріне құрмет көрсетілмейді деген сөз қисынсыз әрине. Тәуелсіз Қазақстанда «Еңбек ері» деген атақ бар. Алайда, сол мәртебеге ие болған адамдарды көпшілікке үлгі етіп көрсету жағы ақсап тұр. Осыған ұқсас «100 жаңа есім» жобасының да аты басқа болғанымен, мақсаты бір.

Кеңес заманында ауданымыздан жүздеген «Социалистік еңбек ерлері» шыққан. Негізінен ауыл шаруашылығы бағытында дамыған алып ауданның майталмандары аталған салада үздіктердің қатарынан көрінген. Бүгінгі таңда да аудан экономикасының негізгі тірегі – ауыл шаруашылығы. Тиісінше, бұл салада үлкен жетістіктерге жетіп, қазіргі жастарға өнеге болатын азаматтар жетерлік. Осындай жандардың бірі Талғат Алдажаров Бартоғай ауылдық округінде шаруасын дөңгелетуде.

Талғат Алдажаров

Өзі І топтағы мүмкіндігі шектеулі азамат болса да, шексіз мүмкіндігі бар қаншама жанға үлгі бола алады. Талғат Алдажаров 2006 жылы «Саин» шаруа қожалығын құрып, ауыл шаруашылығымен айналыса бастаған. Бүгінде қожалық 325 гектар жерді игеріп, 30 адамды жұмыспен қамтып отыр. 200 гектарға майбұршақ сеуіп, 100 гектарына жүгері өсіруде. Қалған 25 гектарында алма бағы жайқалып тұр. Сонымен қатар, сыйымдылығы 2 мың тонна болатын дән сақтау қоймасын салған. Округ әкімі Талғат Өмірбековтің айтуынша, ол округтегі түрлі қайырымдылық шараларына белсене атсалысып, мұқтаж жандарға әрдайым қол ұшын созып отырады. Агроөнеркәсіптік кешеннің дамуына үлес қосқан Талғат Саинұлының ерен еңбегі еленіп, аудан әкімінің Алғыс хатымен марапатталған.

Бұл – тек бір мысал ғана. Аудан аумағында мыңдаған шәкірт тәрбиелеп, қанаттандырған ұлағатты ұстаздар бар. Жүздеген адамның өміріне араша түсіп, саулықтың сақшысы болып жүрген ақ халатты абзал жандар жеткілікті. Өңіріміздің дамуына аянбай үлес қосқан тәжірибелі мемлекеттік қызметкерлер де жоқ емес. Осылардың барлығы Кеңес үкіметі тұсындағы «Социалистік Еңбек ерлерінің» заманауи нұсқалары десек артық айтқандық емес.

«Біздің жастар елеспен өмір сүрмеуге тиіс. Қазақстаннан тыс жерде жұмақ жоқ. Еш жерде, әлемнің ешбір елінде бәріне бірден ие болу мүмкін емес. Туған Қазақстанда еңбек етіп, өз әлеуеттерін жүзеге асырулары қажет. Ол үшін мемлекет барлық жағдайлар жасауда одан әрі де жасай беретін болады. Қазақстандық жастардың кең көлемін техникалық және кәсіптік білім алуға және индус-трияландыру бағдарламасына қатысуға ынталандыру мен тартудың шараларын әзірлеу маңызды» – деген Елбасы Н.Назарбаев еліміздегі жастардың сапалы білім алып, тұрақты жұмысқа орналасуына толыққанды жағдай жасады. Жалпыға ортақ еңбек қоғамын құрды. Қазір «алма піс, аузыма түс» деп, біреуге қол жаятын заман емес. Сондықтан, жастарды еңбекқорлыққа, адалдыққа қарай жетелеп, мемлекет берген зор мүмкіндікті оңтайлы пайдалану керек. 

 

Сардарбек НҰРАДИН.

Published in Мақалалар
Дүйсенбі, 02 Қыркүйек 2019 10:14

Келешекке – кемел біліммен

Кешегі Шортанбай айтқан «Зар заман, зар заман, зарлап өткен бір заман» келмеске кетті. Білекке сенген заманда ешкімге есе бермедік, баһадүр бабаларымыз бағындырды жер мен көкті, ерлігіне әлем бас иіп, атан түйе шөкті. Бұл өткеннің өрнегі. Ендігі заман білімнің бәсекесі. Ақылы жеткенге қолы, көзі шалғанға жолы түссін десеңіз, сананы сілку ләзім...

Хош, сонымен «Келешекке – кемел біліммен» тақырыбында өткен биылғы  дәстүрлі тамыз кеңесі    цифрлы технологиялардың тоғысқан орнына айналған іспетті. Аудандық мәдениет үйіне кіре-берістен ұзын-сонар заманауи үлгідегі көрме қойылған. Әрбірі өз алдына бір материал боларлық дүниені таныстырды аудан әкімі Бинәлі Ысқаққа. Бәр-бәрі небәрі бір жылда жеткен жетістіктер. ІТ технологиялар арқылы қол жеткізілген роботтардың өзі түрлі тәсілдерді көрсетіп жатыр көпшілікке. Көресің, мектеп оқушыларының осындай тың дүниелерге түрен салғанына риза боласың. Мұның бәрі тәуелсіздіктің тартуы, Елбасы жүргізген сарабдал саясаттың көрінісі. Сонымен аудан әкімі Бинәлі Ысқақ, аудандық мәслихат хатшысы Бекет Ахметов, аудан әкімінің орынбасары Айбек Бидаев көрмелерді толық аралады. Педагогтар қауымы осындай мүмкіндіктер туғызып отырған аудан басшысына алғыстарын да жаудырып жатты. Не керек, «Білім саласы бір жылдың ішінде біраз биікке көтеріліпті. Осындай заманауи технологияларды ойлап тауып жатқан жастарды үздіксіз қолдау керек. Оларға барлық жағдай жасау – мына біздің мойнымызда» деп оң көзқарас білдірді Бинәлі Әбдіқапасұлы.

Елордада өткен дәстүрлі тамыз конференциясына Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуының өзі ұлағат иелерінің мәртебесін еселеп арттырғаны ақиқат. Онда Президент алда атқарылар жұмыстарды бағамдап берді. Сол секілді тамыз конференциясында алғаш мінберге көтерілген аудандық білім бөлімінің басшысы Бәтес Аманова өткенді таразылап, болашаққа жоба-жоспарды жүйелеп жеткізді.

Тәрбие бастауы – балабақша. Бұл тұрғыда ауданда мектепке дейінгі тәрбиемен 99,1               пайыз бүлдіршіндер қамтылған. Демек, 100 балабақшаның 72-сі мемлекеттік-жекеменшік әріп-тестік жетістігі. Әйткенмен, онда да біраз түйткілдер тұрғандығын ашық айтты бөлім басшысы: – Бұл балабақшалардың дені Есік қа-ласында және қала маңайындағы ауылдық жерлерде ашылуда. Әлеуметтік жағдайларға байланысты балабақша ашу ісіндегі дисбалансжұмыспен қамту және миграцияға байланысты сақталмай отыр. Әлеуметтік жағдайларды шешу мақсатында барлық балабақшаларға көпбалалы және аз қамтылған отбасы балалары үшін ата-ана жарнасын жергілікті бюджет есебінен төлеу құжаттар дайындалуда. Сонымен қатар,жекеменшік мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында  стандарттық білім беру деңгейі ақсап тұр десем артық айтқандық болмас. Кейбір балабақшаларда бала аман, қарны тоқ болса деген тоқмейілсу баршылық. Кейде жекеменшік балабақша ашу – сапалы білім мен тәрбие  көзі ме, әлде бизнес көзі ме? деген ой туады. Сондықтан жекеменшік балабақша меңгерушілерінен «жауырдан жаба тоқуды» қойып, баланың қалыптасуына негіз болатын оқыту мен тәрбиеге басты назар аударуларын талап етемін.

Көрмеде көрсетілгендей, ашықтықты қамтамасыз ету мақсатында мектепке дейінгі ұйымдарға жолдама беру де толық автоматтандырылған. Осы арқылы ата-ана өтініштерін электронды жолдау арқылы оның жолдамасын өзі алуға құқылы. Бұдан өзге ерекше қамқорлықты қажет ететін бүлдіршіндер үшін де инклюзивті білім беру топтары ашылуда.

Бәтес Аманова білім бөлімінің бір жылдық жұмыс нәтижесімен таныстыруда

Жаңа оқу жылының басты жаңалықтарының бірі – 10 сынып оқушылары жаңа типтік оқу бағдарламасымен тәлім алады. Сол секілді 12 жылдық білім беру бойынша 5-5-2 модуліне көшу де басталды. Яғни, 0-5 бастауыш, 6-10 орта білім және 11-12 сыныптар профильдік білім беру. Демек, соңғы екі жылда түлектер арнайы кәсіптік білім алып шығуға дағдыланады. Осыған сәйкес балалар енді 6 сыныптан білім алуға міндетті.

Жаңа оқу жылының тағы бір жаңалығы – «Жеңіл портфель» жобасының іске асуы. Енді оқушылар кітаптарын мектеп қабырғасында қалдырып, үйде электронды кітап нұсқасымен тапсырма орындауға құқылы. Әлбетте, бұл ата-ананың қалауымен жүзеге асады. «Бизнес және кәсіпкерлік негіздері», «Графика және дизайн», «Алғашқы әскери технологиялық дайындық» пәндерінің енгізілуі де осы оқу жылының жаңалығы.

Оқу – аса күрделі құбылыс. Ол үшін тынбай іздену, тыңғылықты үйрену қажет. Бұл ретте барлық үміт – Ұстаз мойнындағы міндетте. Осындай міндет межесінен көрінген білім ордалары да айшықтап аталды:

– Бәсекеге қабілетті, заман көшінен қалмайтын Рахат №1, Шелек №1, И.Шор-манов атындағы, Абылай хан атындағы, Әл-Фараби атындағы,  Т.Қабылов атын-дағы, Көктөбе, Бөлек батыр атындағы, В.Терешкова атындағы, Қ.Орынбетов атын-дағы, Д.Қонаев атындағы, Т.Рысқұлов атындағы, Х.Бижа-нов атындағы орта мектептері мен «Байтерек», «Айжан», «Айгөлек», «Келешек», «Үміт», «Болашақ-2007», «Алтын-ай» балабақшаларының ұстаздары шеберліктерін шыңдап, түрлі облыстық, республикалық байқауларда жүлделі орындарды иеленуде.

Мұғалімдердің шығармашылық деңгейін көтеретін байқаулардан әр жыл сайын қатысып жүлделі орындарды иелену  көрсеткіші артуда.

Облыстық білім басқарма-сының тарапынан өтетін «Жыл-дың үздік ауыл мектебі-2019» байқауына қатысқан Шелек №1 орта мектебінің ұжымы І орын, облыстық «Жылдың үздік бастауыш сынып мұғалімі» байқауында Шелек №1 орта мектебінің мұғалімі ІІ орын, «Жылдың үздік балабақшасы» байқауында «Бәйтерек» балабақшасы 1- орын иеленді.

Осындай ұстаздардан тәлім-тәрбие алған оқушыларымыз да  өз білімдерін, қабілеттерін облыстық, республикалық, халықаралық ғылыми жобаларда сынға салып, жетістіктерге қол жеткізуде. Атап айтар болсам, ғылым негіздері бойынша пән олимпиадасында – 50 оқушымыз, облыстық  «Дарын» ғылыми жобасынан – 20 оқушымыз, облыстық «Зерде» шығармашылық байқауынан 7 оқушы жүлделі, республикалық олимпиададан 0 – 6, халықаралық олимпиададан 2 оқушымыз жүлделі  орынға ие болды, – деді Бәтес Маратқызы.

Білім сапасы да көңіл қуантарлық. Үлгерім – 100 пайыз, сапа – 64,7 пайыз.. өткен жылмен салыстырғанда (63,2 пайыз) 1,5 пайызға өскен. Биылғы жылы  1711 түлек орта мектепті бітірді.  Оның 106-сы «Алтын  белгі», 111-і «Үздік  аттестат»  иегерлері. Түлектеріміздің 52 пайызы жоғарғы, арнаулы орта оқу орындарына грантқа түскен.

Әйткенмен бұ-ған да сын көзбен қараған Бәтес Аманова: – Алайда, сапа емес, санды қуып кеткен жоқпыз ба деген сауал көкейіңде тұрады. Қойған бағаларымыз қан-шалықты шынайы? Біз балалары-мыздың білім мен дағдысын ұштау арқылы білікті-ліктерін дамыту барысында шынайылықты естен шығар-мағанымыз абзал. Оқушылардың үлге-рімі – білім беру жүйесі жұмысының басты көрсеткіші.  Мектептегі  оқушылардың функционалдық сауаттылығының көрсеткіші 9 сынып оқушыларымен өткізілетін оқу жетістіктерін сырттай бағалау рәсіміне 9 мектеп қатысты.ОЖСБ қорытындысы бойынша орта буындағы оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерінің дәлірек айтсам, функционалдық сауаттылық көрсет-кіштің төмендігі байқалады. Бұл дегеніміз – оқу жүйесінің тиімсіз ұйымдастырылуы, негізгі пәндердің сапасыз берілуінен болып отыр. Осы орайда  білім мекеме басшыларына мектепішілік бақылау мен басшылықты ұйым-дастырудың формасын өзгерту қажеттігін талап етемін. Сонымен қатар білім бөлімі тарапынанда білім мекемелерінде жүргізілетін бақылау тәсілдері өзгертіліп, тексеру әдістемелік көмек көрсетумен ұштастырып жүргі-зілетін болады, – деп ашып айтты. Жарыссөзге шыққандар істелген істің нәижесін көріп, марқайды. Ұсыныс-пікірлерін ортаға тілектерін жаудырды.

Б.ЫСҚАҚ жас мамандармен

Қазіргі таңда аудан бойынша білім саласына қарастырылған бюджет тағы да үш млрд теңгеге артып, 16 млрд теңгеге жеткен. Сәйкесінше,  бес жыл ішінде 9 жаңа мектеп, 2 балабақша, екі мектепке қосымша 300 орындық жапсаржайлар салынып, 12 білім ордасы күрделі жөндеуден өткен. Осынау ауқымды жұмыстарға жұмсалған қаржы көлемі 15 млрд теңге. Осы жылдың өзінде А.Байтұрсынов атындағы орта мектебіне 499 млн теңгеге күрделі жөндеу жүргізілуде.  Ж.Қайыпов атындағы, И.Шорма-нов атындағы, Екпінді, Төле би атындағы, Сарыбұлақ, Ақтоған, Қайрат, Казатком, Өрнек, Базаргелді мектептерінің бүгінгі таңда хәлі мүшкіл. Аталған оқу ошақтарына жаңа ғимарат салу жұмыстары 2020-2021 жылдары жүзеге асады деген жоспар бар. Осы турасында кеңінен әңгімелеген аудан басшысы:

Қазақстан Республикасы  білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында шағын жи-нақты мектептерді дамыту проблемасы басым бағыттардың бірі болып белгіленіп, ерекше көңіл бөлінген.  Ауданымызда 9 шағын жинақталған мектеп бар. Бұл мектептерде кадр тапшылығы өзекті мәселелердің бірі. Сондықтан аудандық білім бөліміне  «Мобильді мұғалім» жобасын тәжірибеге енгізуді ұсынамын.

Білім саласын сапалы  материалдық-техникалық базамен қамтамасыз ету – білім саласын өркендетудің маңызды факторының бірі.

Аудан мектептерінің материалдық-техникалық базасы мемлекет қолдауының  арқасында жылдан-жылға  нығаюда.

Оқушылар туындысы

Биылғы жылы осы мақсатқа 274 млн 869 мың млн теңге бөлініп, ел игілігіне жаратылды. Мектебі жоқ 9 елді мекеннен оқушылар тасымалдап оқытылады. 84 мектептің 65-де (77,3%) ыстық тамақ ұйымдастырылған. Барлық мектептерде әлеуметтік қорғал-маған және аз қамтылған отбасынан шыққан оқушылар 100% тегін ыстық тамақпен қамтылған. Асханасы жоқ 9 мектепте буфеттік тамақтандыру ұйымдастырылған. Осы жылы 3179 көпбалалы және аз қамтылған отбасылардың 1-4 сынып балаларын ыстық тамақпен қамтамасыз етуге 71 млн. теңге қаржы бөлінді.

Жаһандық білім кеңістігіне кіру үшін маңызды тағы бір шара – цифрлық сандық жүйеге ену. Бұл бағытта да атқарған шараларымыз баршылық. Bilimland.kz сандық ресурсы 13 (16%) мектепке қолжетімді.

Кең жолақты интернетке 84 (100%) мектеп, «Күнделік» жүйесіне 80 (96%) мектеп қосылған.

«Мектепке электронды жазылу» жобасына ауданымыздағы 84 мектеп қосылды. Бұл шараға да қомақты қаржы бөлініп, игерілді.

Бүгінгі күні ауданымызда ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға 41 арнайы маман (логопед, дефектолог) түзету сабақтарын жүргізуде. Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларды инклюзивтік біліммен қамту балабақшаларда – 4, мектептерде – 41 пайыз.Біз алдағы уақытта  арнайы мамандар штатын бөлу арқылы инклюзивтік біліммен қамту көрсеткішін арттыру және ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға жан-жақты қолдау көрсету жұмыстарын жалғастыратын боламыз.

Елбасы ұсынған «Ел үміті» атты екінші бастамасы жас таланттар мен көшбасшыларды қолдауға, оның ішінде  кіші қалалар мен ауыл балаларының әлеуетін ашуға арналып отыр. Қазіргі уақытта осы екі бастаманы жүзеге асыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Залдан көрініс

Осыған орай, Еңбекшіқазақ аудандық білім бөлімі басшысы (Б.М.Амановаға), аудандық аурухананың бас дәрігері (Ж.Әбеуоваға), экономика және бюджеттік жоспарлау бөлім басшысы (Б.Мушаеваға), жастар ресурстык орталығының жетекшісі (А.Ілебаевқа) Елбасы ұсынған «Ел үміті» және «Қамқорлық» бастамаларын жүзеге асыру бойынша жұмыстарды жандандыруды тапсырамын.

Екінші,біз бірлесе күресіп, жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерін сіңіру бағытында аянбай еңбек етуіміз керек. Білім, ішкі саясат, жастар, полиция басқармасы, Есік қаласы және ауылдық округ әкімдеріне               жастар мен жасөспірімдер арасындағы қылмыс пен құқық бұзушылықтың, суицидке бару-дың алдын алу бойынша жүйелі жұмыс жүргізуді талап етемін, – деді.

Конференция қорытынды-сында аудан, облыс әкімдерінің Алғыс хат, Құрмет грамоталары, білім басқармасы мен аталмыш бөлім дипломдары таныстырылды. Айшықты айтарымыз, В.Терешкова атындағы мектеп директоры Әлия Жарықбасова «Ы.Алтынсарин атындағы төсбелгіні» кеудесіне тақса, Рахат №1 орта мектеп директоры Бибігүл Букаева «Қазақстанның білім беру ісінің үздігі» атанды.

 

Қайнар ЖҰМАҒОЖА.

Published in Мақалалар

Күнтiзбе

« Қыркүйек 2019 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жк
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            
Copyright © 2014 Меншік иесі: ТОО "Еңбекшіқазақ" Есік қаласы, Алматы обласы № 4270-Г

 Выходные данные

Жарнама

для детей, достигших 12 лет